İnternet kullanıcıları, internetteki faaliyetlerinin hemen hemen her gün farklı nedenlerle izlendiğini düşünüyor.

Bir önceki gün arama motoru aracılığıyla aranan bir ürünün reklamları ertesi gün ortaya çıkar. Bu da, internet siteleri kendilerini çok iyi tanıyormuş algısına kapılmasına yol açar.

Bir konuşma sırasında dile getirilen anahtar kelimelerin ilgili şekillerde internette reklam olarak gösterildiğini iddia edenler bile oluyor.

Bu, internet sitesine ilk girildiğinde karşılarına çıkan çerezler popuplarında yazılanlara dikkat etmeden siteyi kullanmalarına devam etmelerinden kaynaklanır.

Cookie popupları genellikle web sitesinden daha iyi faydalanabilinmesi için kullanıcı davranışlarının ve faaliyetlerin çerezler yoluyla nasıl takip edildiğini ve kullanıldığı hakkında ayrıntılar içerir.

cookie popup örneği popupsmart popup tasarımı

Çerezler kulağa kötü gibi gelse de, bu popuplarda belirtildiği gibi bazı çerezlerin birçok web sitesinden daha iyi yararlanılabilmesi için gereklidir.

Örneğin, günlük hayatta çok fazla kullandığınız e-ticaret sitelerinin işleyişinde çerezlerin rolü çok büyüktür. E-ticaret siteleri önceki satın almalarınızı, satın aldığınız veya baktığınız ürünlere benzer ürünlerin önerisini yapması ancak çerez toplanması yoluyla mümkündür.

1994 yılında, Netscape Communications adlı şirket, bir e-ticaret uygulaması geliştirirken, bilgisayar programcılarından birisi, Lou Montulli, e-ticaret için kullanıcının alışveriş sepetindeki bilgileri hatırlamanın önemli olduğunu iddia etti ve web çerezleri ilk kez bu şekilde kullanılmaya başlandı.

Web Çerezleri Neleri Kapsar?

Çerezler, bilindiği gibi bir bilgisayar programı değildir. Kullanıcıların tarayıcılarında .txt uzantılı bir dosyada toplanan küçük metinlerdir.

İddia edilenin aksine, bir bilgisayarda veya mobil cihazda bulunan diğer verilere çerezler yoluyla ulaşılamaz.

Çerez türleri aracılığıyla toplanan bilgiler ve kullanım amaçları farklılık gösterse de, tüm çerezlerin operasyonel mantığı aynıdır.

Bir kullanıcı bir web sitesinde ilk kez oturum açtığında, internet sunucusu kullanıcıya özel ve farklı bir kimlik atar. Bu kimlik, tarayıcının çalıştığı bilgisayarda veya mobil cihazda depolanır ve kullanıcının web sitesine tekrar girmesi durumunda, tarayıcı sunucuya çerez gönderir. Böylece o web sitesinin o kullanıcıyı hatırlaması mümkün olur.

Yani çerezler, veri akışı sağlayan protokoller aracılığıyla, internetin bir tür belleği olarak işlev görür.

Çerezler Neden Gizlilik Sorunu Haline Geldi?

Her şeyden önce, bu soruyu cevaplamak için çerezlerin amaçları ve türleri hakkında biraz bilgi vermek yararlı olacaktır.

Çerezler, bir web sitesindeki son sayfa bilgilerine devam etme, kullanıcı adı, şifre ve tercihler gibi giriş bilgilerimizi hatırlama, ilgi alanlarına uygun içerik ve reklamlar sunma gibi çeşitli amaçlarla kullanılabilir.

internet sörfünden tarayıcısında bulunan birincil ve üçüncül çerezler sayesinde keyif alan kadın

Farklı amaçlar için farklı çerez türleri kullanılır.

Saklama süresine ilişkin iki tür çerez vardır: Oturum çerezleri ve kalıcı çerezler.

Oturum çerezleri geçici bellekte saklanır ve tarayıcı kapatıldıktan sonra saklanmaz. Aşağıda da açıklayacağım gibi, web sitelerinden anlık fayda sağlamak için gereken çerez türü temel olarak bu oturum çerezleridir.

Çevrimiçi bankacılık hizmetleri sunan web sitelerinde oturum kapatılana kadar bilgilerinizi tutan çerezler oturum çerezleridir.

Kalıcı çerezler, kullanıcılar manuel olarak verilerini tarayıcıdan silinene veya süreleri dolana kadar cihazlarda kalan çerezlerdir.

Kalıcı çerezler, özelleştirilmiş içerik sunmak ve kullanıcının web sitesi etkinlikleri hakkında istatistiksel veri toplanması için kullanılır.

Kullanıcılar için gizlilik kaygıları yaratan çerez türleri ise üçüncül çerezlerdir.

Birincil çerezler, girilen web sitesi tarafından gönderilen çerezler olsa da, üçüncül çerezleri, ziyaret edilen web sitesine yerleştirilen, farklı sağlayıcılar tarafından oluşturulan ve cihazlara yerleştirilen çerezlerdir.

Bu çerezler, web sitelerinde görülen farklı reklamların doğru hedef kitleye ulaşması için gereklidir.

Daha spesifik olarak açıklamak gerekirse; reklam sunucuları, başka bir web sitesinde özelleştirilmiş reklamlar sunmak için kullanıcı davranış bilgilerini izler.

Bu üçüncül çerezler, birçok web sitesinde bulunur, sörf geçmişine ve ziyaret edilen içeriğe bağlı olarak bir davranış profili oluşturur.

Gizlilik ve güvenlik risklerine neden olabileceği endişesiyle en istenmeyen çerez türleri olarak kabul edilirler.

Çerezler Aracılığıyla Toplanan Veriler "Kişisel Veri" Kabul Edilir Mi?

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda çerezler aracılığıyla işlenen verilerle ilgili özel bir hüküm bulunmasa da, bu konu GDPR bakımından daha doğru yorumlanabilir.

Çerezler tarafından elde edilen verilerin, Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) ve gizlilik hakkındaki 2002/58/EC yönergesi dikkate alındığında, ilgili kişiyi tanımlamayabilecek veriler, kişisel veri olarak kabul edilir.

Kişisel verilerin işlenip işlenilmediğine bakılmaksızın her türlü çerezi kapsayan e-Gizlilik Yönergesi de ana mevzuatlardan biridir.

Veri sorumlularının kişisel verileri işlemesi durumunda GDPR de dikkate alınmalıdır.

Türkiye'de çerezlere konu olan özel bir mevzuat olmadığından dikkat edilmesi gereken, çerezlerin kişisel veri toplama aracı olup olmadığıdır.

Çevrimiçi bir platform üzerinden hizmet sunan, bu platformlarda uzantı / düğme gibi çerezler ve / veya üçüncü taraf etkileşimleri kullanan şirketler veya kişiler, kullandıkları çerezlerin topladığı bilgileri ayrıntılı olarak değerlendirmeli ve ilgili kişilerin onayını almalıdır.

Aksi takdirde, bu şirketler veya bireyler, kişisel verilerin işlenmesi için herhangi bir açık rıza alınmadığı iddialarıyla karşı karşıya kalabilirler.

KVKK, GDPR, CCPA ve ePrivacy yönetmeliklerine uygun ücretsiz popup oluşturma aracı;

Popupsmart

Kaynak